سنگ  های کلیوی

 

 
فاکتور های موثر در سنگ سازی :

·         جنسیت
·         نژاد
·         سن
·         محل جغرافیایی
·         آب وهوا
·         شغل
·         وزن « BMI»
·         آب
 
نکات کلیدی:
  
· سنگ ادراری قسمت بالایی سیستم ادراری در مردان بیشتر از زنان و به نسبت 2 تا 3 به 1 اتفاق می افتد.
  
· سفیدپوستان نسبت به سایر نژاد ها بیشتر دچار سنگ های ادراری می شوند
  
 ·شیوع سنگ های ادراری در مناطق جغرافیایی مختلف، متغیر است و درمناطق جنوبی شیوع نسبتا بیشتری دارد  
  
 ·  ریسک سنگ های ادراری با افزایش وزن افزایش می یابد  
 

فیزیو شیمی

شرایط اشباع شدن ، هسته سازی رشد کریستال و تجمع  سنگ

 
نکات کلیدی : فیزیو شیمی
 
 ·  برای تشکیل سنگ، ادرار باید به حد فوق اشباع برسد
 ·  فوق اشباع شدن تنها برای ایجاد کریستال کافی نمی باشد ؛ زیرا در داخل ادرار مواد مهارکننده تشکیل سنگ وجود دارد .
 ·   نفروکلسین ، یوروپونتین ، پرتئین تام- هورسفال مهارکننده های مهم تشکیل هسته سنگ سازی ، رشد و تجمع آن می باشد.
 ·  کلسیم و اگزالات ادراری به اندازه مساوی در اشباع شدن کلسیم اگزالات نقش دارند
 
 ·  بخش غیرکریستالینه سنگ ، ماتریکس نام دارد که از ترکیب موکوپرتئین، پروتئین ، کربوهیدرات و مهارکننده های ادراری ایجاد می شود .
 
·         مهارکننده تشکیل کریستال:
.       ماتریکس
 .       فسفر

.      
منیزیم
 
 

 مکانیسم تشکیل سنگ سیستم ادراری
فوقانی


 ترکیب سنگ
 :


سنگ های کلسیمی


نکات کلیدی : متابولیسم مواد معدنی

·      جذب کلسیم به طور اولیه در روده کوچک اتفاق می افتد و وابسته به میزان کلسیم مصرفی است
 ·   مهمترین محرک جذب کلسیم در روده است1,25-Dihydroxy
·     هورمون  PTH باعث فعال سازی  ویتامین D3  در کلیه می شود و لذا جذب کلسیم را در توبول ها ی کلیه افزایش می دهد.
 ·    PTH  با اثر بر روی پروگزیمال توبول کلیه بازجذب کلسیم را افزایش و دفع کلیوی فسفات را کاهش می دهد.
 ·   جذب کلسیم,  منیزیم و اگزالات در روده تحت تاثیر میزان باکتری روده ای می باشد.



سنگ های کلسیمی


نکات کلیدی : متابولیسم مواد معدنی

·         جذب کلسیم به طور اولیه در روده کوچک اتفاق می افتد و وابسته به میزان کلسیم مصرفی است
 ·         مهمترین محرک جذب کلسیم در روده است1,25-Dihydroxy
·         هورمون PTH باعث فعال سازی  ویتامین D3  در کلیه می شود ولذا جذب کلسیم را در توبول ها ی کلیه افزایش می دهد.
 ·         PTH  با اثر بر روی پروگزیمال توبول کلیه بازجذب کلسیم را افزایشودفع کلیویفسفات را کاهش می دهد.
 ·         جذب کلسیم, منیزیم, واگزالات در روده تحت تاثیر میزان باکتری روده ای می باشد.
 
 
علت های شناخته شده تشکیل سنگ


1.       هیپر کلسیوریا « افزایش کلسیم ادرار»
·         هیپر کلسیوریا کلیوی
·         هیپر کلسیوریا جذبی
 
·         هیپرکلسیوریا « افزایش کلسیم ادرار» بازجذبی
 
2.       هیپراگزالوریا « افزایش اگزالات ادرار»
·         هیپراگزالوریا اولیه
·         هیپراگزالوریا روده ای
·         هیپراگزالورا مرتبط با رژیم غذایی
·         هیپراگزالوریا بدون علت مشخص
3.       هیپر اوریکوزاوریا « افزایش اسید اوریک ادرار »
4.       هیپوسیتراتوریا  «کاهش سیترات ادرار »
5.       سنگ های اسید اوریکی
6.       سنگ های سیستین
7.       سنگ های عفونی

نکات کلیدی : پاتوژنز تشکیل سنگ

·         هیپرکلسیوریا « افزایش کلسیم ادرار» جذبی با کلسیم  خون طبیعی ، PTH کاهش یافته یا طبیعی ، کلسیم ادراری افزایش یافته مشخص می شود .
·         هیپرکلسیوریا « افزایش کلسیم ادرار»  کلیوی به علت نقص در بازجذب  کلسیم ادرار می باشد که باعث افزایش PTH  می شود.
·         هیپرکلسیوریا « افزایش کلسیم ادرار» بازجذبی  اغلب به علت هیپرپاراتیروئیدیسم اولیه یا بیماری گرانولوماتوز ایجاد می شود ، که باعث افزایش ویتامین D3  می شود .
·         مهم ترین فاکتور موثر در تشکیل سنگ اسیداوریکی کاهش pH ادراری می باشد .
·         کاهش PH  ادراری که در سازندگان سنگ اسید اوریکی دیده می شود به علت نقص آمنیوژنزیس در نتیجه مقاومت به انسولین می باشد .
·         در بیماری دیستال توبولار اسیدوزیس  «RTA  » نقص در H+ATPase  باعث دفع زیاد اسید به داخل توبول های دیستال و درنتیجه سنگ سازی می شود.
 ·         تشکیل سنگ های عفونی نیازمند این است که ادرار قلیایی باشد ، که این مساله توسط باکتری های تولید کننده اوره آزurease « مانند باکتری پروتئوس و ...» ایجاد می شود..
 
 
 

ارزیابی جهت تشخیص سنگ

  
·         یکارزیابی متابولیک ساده جهت بررسی سنگ سازی وجود دارد.
  
·         تست های ازمایشگاهی روتین شده بررسی ادرار 24 ساعته را ساده کرده اند.
  
·         اجماع نظر کاملی در مورد این که یک یا دو مرتبه  ادرار بررسی ادرار 24 ساعته  انجام شود وجود ندارد ؛ اما انجام 2 مرتبه تست معقول تر به نظر می رسد .
 
 
 نکات کلیدی : آنالیز سنگ

·         آنالیز سنگدر بعضی موارد نیاز به انجام  ارزیابی متابولیک را منتفی می کند .
·         شناخت ترکیب سنگ می تواند در بعضی شرایط جهت و نوعارزیابی متابولیک را مشخص کند.
 
 
نکات کلیدی : اقتصادی بودن ارزیابی متابولیک سنگ

·         ارزیابی متابولیکدر صورتی که قرار باشد برای همه  بیماران دارایسنگ انجام شود ؛ اقتصادی نیست .
·         در بیشتر بیمارانی که تنها یک مرتبه سنگساخته اند « اگر به علت شرایط خاص در گروه پرخطر نباشند » انجامارزیابی متابولیکاز نظر اقتصادی به صرفه نمی باشد.
·         دربیمارا نی که سنگ سازی مکرر داشته اند بهترین درمان بعد ازارزیابی متابولیک کامل مشخص می شود.
 
 
نکات کلیدی : درمان دارویی و طبی سنگ

  
·         بهترین روش درمان سنگ مثانه به روش آندوسکوپی وشکستن آن می باشد . و بهترین روش جلوگیری از عود آن برطرف کردن انسداد مجرای خروجی است .
   
·         سنگ های دوران نوزادی « نفروکلسینوز » اغلب به علت مصرف داروهای لوپ دیورتیک « مانند فورزماید ... »می باشد . و لذا توقف دارو ضروری است .
  
·         سنگ های دوران نوزادی « نفروکلسینوز » با درمان توسط  داروی تیازید قابل برگشت است .
  
·         بسیاری از سنگ های حالب دوران حاملگی خودبخود دفع می شود.
  
·         در زمان حاملگی ، سنگ های علامت دار به روش آندوسکوپی می تواند درمان شود .
 

انتخاب بیماران برای
ارزیابی متابولیک

سنگ سازی مکرر
  
سابقه فامیلی قوی از سنگ
  
بیماری روده ای  « مخصوصا اسهال مزمن »
  
شکستگی استخوان ناشی از بیماری « پاتولوژیک »
  
استئوپروز « پوکی استخوان »
  
سابقهسنگ های عفونی سیستم ادراری
  
 سابقه از نقرس
  
سلامتی در خطر« عدم توانایی برای تحمل یک دوره بیماری سنگ دیگر»
  
داشتن تنها یک  کلیه
  
ساختمان « آناتومی » ادراری غیرطبیعی
  
 نارسایی کلیوی
  
سنگ هایی با ترکیبات سیستین, اسید اوریک یا استروویت